Młodocianym jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie ukończyła 18 lat.

Młodociany nieposiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony przede wszystkim w celu przygotowania zawodowego.

Uczeń szkoły branżowej zatrudniony jako młodociany pracownik jest jednocześnie uczniem i pracownikiem.

Podstawą zatrudnienia jest umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego. Nauka zawodu obejmuje część praktyczną oraz dokształcanie teoretyczne.

Czas pracy młodocianego w wieku do 16 lat nie może przekraczać 6 godzin na dobę.

W przypadku młodocianego powyżej 16. roku życia czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę.

Do czasu pracy wlicza się również czas nauki wynikający z obowiązkowego programu zajęć szkolnych.

Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godziny, pracodawca zapewnia 30-minutową nieprzerwaną przerwę.

Przerwa ta jest wliczana do czasu pracy.

Młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych ani w porze nocnej.

Co do zasady pora nocna przypada pomiędzy godzinami 22:00 a 6:00.

W przypadkach określonych przepisami pora nocna może rozpoczynać się już o godzinie 20:00.

Po 6 miesiącach od rozpoczęcia pierwszej pracy młodociany nabywa prawo do 12 dni roboczych urlopu.

Po roku pracy nabywa prawo do 26 dni roboczych urlopu.

W roku kalendarzowym, w którym kończy 18 lat, wymiar urlopu wynosi 20 dni, jeżeli prawo do urlopu uzyskał przed ukończeniem 18 lat.

Młodocianemu uczęszczającemu do szkoły urlopu należy udzielać w okresie ferii szkolnych.

Ferie i wakacje szkolne nie oznaczają automatycznie wolnego od pracy.

Jeżeli młodociany nie korzysta w tym czasie z urlopu, nadal obowiązuje go umowa o pracę.

W przypadku choroby lub innej nieobecności młodociany powinien przede wszystkim poinformować pracodawcę.

Jeżeli nieobecność ma znaczenie dla organizacji nauki, należy również poinformować szkołę.

Młodociany przed rozpoczęciem pracy podlega badaniom wstępnym, a w trakcie zatrudnienia również badaniom okresowym i kontrolnym.

Praca nie może zagrażać zdrowiu młodocianego.

Pracodawca ma obowiązek zapewnić młodocianemu bezpieczne i higieniczne warunki pracy.

Młodociany powinien zostać odpowiednio przeszkolony, zapoznany z ryzykiem zawodowym oraz zasadami ochrony przed zagrożeniami.

Młodocianych nie wolno zatrudniać przy pracach znajdujących się w wykazie prac wzbronionych.

Młodociany powyżej 16. roku życia może wykonywać wybrane czynności tylko w przypadkach przewidzianych przepisami, gdy jest to niezbędne do przygotowania zawodowego i spełnione są wymagane warunki bezpieczeństwa.

Nauka zawodu obejmuje zarówno część praktyczną, jak i dokształcanie teoretyczne.

Może być ono realizowane między innymi w branżowej szkole I stopnia albo podczas turnusów dokształcania teoretycznego.

Pracodawca ma obowiązek umożliwić młodocianemu realizację tej części przygotowania zawodowego.

Młodociany zatrudniony u pracodawcy będącego rzemieślnikiem kończy naukę zawodu zasadniczo egzaminem czeladniczym.

U pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem młodociany przystępuje do egzaminu zawodowego.

Zmiana pracodawcy wymaga uporządkowania spraw związanych z zatrudnieniem oraz dalszą realizacją nauki zawodu.

Przed dokonaniem zmiany uczeń lub rodzic powinien skontaktować się z kierownikiem szkolenia praktycznego.

Praktyczną naukę zawodu młodocianego może prowadzić pracodawca albo wyznaczona przez niego osoba, jeżeli posiada wymagane przygotowanie pedagogiczne oraz odpowiednie kwalifikacje zawodowe.

Sam fakt prowadzenia działalności gospodarczej lub wieloletniego wykonywania danego zawodu nie zawsze oznacza spełnienie wszystkich wymagań.

Osoba prowadząca naukę zawodu powinna posiadać przygotowanie pedagogiczne wymagane przepisami.

Może to być odpowiedni kurs pedagogiczny albo inne przygotowanie uznawane za równoważne zgodnie z obowiązującymi przepisami.

Warto przygotować dokument potwierdzający posiadanie tego przygotowania.

Oprócz przygotowania pedagogicznego osoba prowadząca naukę zawodu musi posiadać odpowiednie kwalifikacje zawodowe.

Pod uwagę bierze się między innymi rodzaj wykształcenia, posiadane kwalifikacje zawodowe, tytuł zawodowy oraz długość stażu pracy.

Jedną z możliwych podstaw może być również tytuł mistrza w odpowiednim zawodzie.

Wymagany okres stażu pracy zależy od rodzaju posiadanych kwalifikacji i wykształcenia.

Przepisy przewidują różne wymagania dla osób posiadających między innymi:

• tytuł zawodowy oraz wykształcenie techniczne lub policealne,
• tytuł robotnika wykwalifikowanego i odpowiednie wykształcenie,
• ukończone studia na kierunku odpowiednim dla zawodu,
• ukończone studia na innym kierunku wraz z odpowiednim doświadczeniem,
• wykształcenie branżowe lub zasadnicze zawodowe wraz z wymaganym stażem zawodowym.

Dlatego kwalifikacji nie należy oceniać wyłącznie na podstawie jednego dokumentu.

Tytuł mistrza jest jedną z ważnych podstaw potwierdzających kwalifikacje zawodowe do prowadzenia nauki zawodu.

Jeżeli pracodawca posiada tytuł mistrza w odpowiednim zawodzie, należy przygotować dokument potwierdzający jego uzyskanie.

Przed rozpoczęciem współpracy ze szkołą warto przygotować komplet dokumentów potwierdzających kwalifikacje osoby prowadzącej naukę zawodu.

• świadectwa lub dyplomy potwierdzające wykształcenie,
• dokumenty potwierdzające kwalifikacje zawodowe,
• dyplom mistrzowski, jeżeli dotyczy,
• zaświadczenie o ukończeniu właściwego kursu pedagogicznego,
• dokumenty potwierdzające wymagany staż pracy w zawodzie,
• inne dokumenty potwierdzające równoważne kwalifikacje.

Spełnienie wymagań kwalifikacyjnych nie jest jedynym obowiązkiem pracodawcy.

Pracodawca powinien zapewnić młodocianemu właściwe warunki do nauki zawodu, w szczególności:

• odpowiednio wyposażone stanowisko pracy,
• niezbędne narzędzia, urządzenia i materiały,
• środki ochrony indywidualnej,
• bezpieczne i higieniczne warunki pracy,
• zapoznanie z zasadami BHP i organizacją pracy,
• nadzór nad wykonywanymi czynnościami,
• warunki umożliwiające realizację programu nauki zawodu.

Pracodawca powinien współpracować ze szkołą w zakresie realizacji programu nauki zawodu.

Współpraca może obejmować między innymi:

• ustalenie zakresu realizowanych treści,
• organizację praktycznej nauki zawodu,
• monitorowanie postępów ucznia,
• przekazywanie informacji o frekwencji i przebiegu nauki,
• współpracę w przypadku problemów organizacyjnych, wychowawczych lub zdrowotnych,
• przygotowanie ucznia do egzaminu kończącego naukę zawodu.

Czy samo doświadczenie zawodowe wystarczy?
Nie zawsze. Należy sprawdzić łącznie kwalifikacje zawodowe, przygotowanie pedagogiczne oraz wymagany staż.

Czy właściciel firmy musi osobiście prowadzić naukę zawodu?
Nie. Może wyznaczyć inną osobę, jeżeli spełnia ona wymagania określone przepisami.

Czy każdy kurs pedagogiczny jest wystarczający?
Nie. Kurs musi odpowiadać wymaganiom przewidzianym w przepisach.

Co zrobić w przypadku wątpliwości?
Najlepiej przed rozpoczęciem współpracy przekazać dokumenty do szkoły w celu sprawdzenia ich kompletności.